Gözlü Devreler

Arkadaşlar aslında bu konu karışık görünsede, bir ceylan kadar narin ve bir terliksi hayvan kadar basit. Öncelikle bu devreleri anlamak için Kirşof amcanın kanunlarını bilmek gerek, bu kanunların sindirilmiş ve toprağa gönderilmiş olması lazım. Gözlü devrelerde yapacağımız tek şey devreye bakarak 3 tane denklem çıkarmak. Bu denklemlerde toplam elimizde 3 bilinmeyen olacak. 3 bilinmeyenli 3 denklemide ikişer ikişer işleme tabi tutarak matematik işlemleriyle çözecez. Yani konu aslında matematik işlemlerinden ibaret. Bir çok öğrenci bu devrelerde 22o volt yemiş hamsi gibi apışıp kalıyor.

Şimdi sizlere bu devrelerin çözümlerinin yapılışının tarifini vereceğim…

Malzemeler:

1. 1 adet bol gözlü devre
2. 1 adet temiz boş kağıt
3. 1 adet 0,5 kalem
4. 1 adet öğrenci
5. Yeteri miktarda Kirşof kanunları
6. 1 adet hesap makinası

Malzemelerimiz hazır olduğuna göre şimdi bunları kullanarak devremizi çözelim.

Yapılışı:

• Öncelikle öğrenci Kirşof marka yağımız ile kanunları sindirmiş kıvama gelene kadar yavaş yavaş bu kanunlar anlatılır. Bizim elimizde hazır anlatılmışı var…
• Kirşof kanunlarını yedirilmiş yutturulmuş öğrenci devreye bakarak işlem yapacağı gözleri tesbit eder. Bu gözler genellikle en dışta yer alan kaynak seçilerek, ona yakın olan paralel koldan bir yol seçilir. Birde bu kaynaktan sadece en dış hatlar takip edilerek bir başka yol seçilir. Aşağıdaki devreye bakalım… Bu devrede küçük göz (12 v değerinde ki kaynağa bakarak ) 12v, 3k ve 2k değerli direçlerden geçen yoldur. Diğer yol ise yine 12v,3k, 1k,5v ve 3k değerli direnç ve kaynaklardır.
• Elimizdeki denkler şu sekilde oldu yani:

12v=3k üzerine düşen gerilim + 2k üzerine düşen gerilim (gerilimler kanunu)
12v=3k üzerine düşen gerilim + 1k üzerine düşen gerilim + 5v + 3k üzerine düşen gerilim

• Şimdi elimizde 2 denklem var. Bizim 3 denkleme ihtiyacımız var. İşte 3. denklemde akımlar kanunundan yazılacak. İsteğimize göre bir düğüm noktasına gelen akımlar giden akımlara eşit kuralını kullanarak I1, I2, I3 isimlerini vererek aralarındaki eşitliği yazmamız gerekir. 12v kaynağından yola çıktığımız için 12v ve 3k üzerinde dolaşan akım I1 olsun, orta kol I2, geriye kalan 5v kaynağıda I3 olsun. Bu durumda denklem şöyle olur:

I1=I2+I3 yada I2=I1-I3 yada I3=I1-I2 şeklinde sağa sola bilinmeyenler atılarak birbiri türünden yazdık.

• Üç denklem artık elimizde olduğuna göre şimdi bunu kıvama gelmiş öğrencimize çözdürerek sıcak servis yapılır.

Bir tane de modüllerimizde yer alan örneğe bakalım pekişsin…Devrede her bir direnç üzerinden geçen akımdeğerini hesaplayalım.

Önce hangi koldan hangi akım geçecek onu yazalım. Aşağıda bu verilmiş. I1,I2,I3 yerleştirilmiş ve çözümde buna göre yapılacak. Diğer iki denklemi etkileyecek. I1=I2+I3 denklem1.

diğer denkelmlerde verilen resimdeki ok yönlri takip edilerek çıkartılır.

4+1= 500I1 x 1000I2 ———>denklem 2
4= 500I1 x 2000I2 ————> denklem 3

bunları kullanarak aşağıdaki gibi çözülür.

Bu tarife göre aşağıdaki örnekleri çözebiliriz…Bu örnekler tüm kol akımlarını bulalım…